Wat is vruchtgebruik op aandelen?

Vruchtgebruik op aandelen is een regeling waarbij de vruchtgebruiker de economische waarde van de aandelen geniet. Dit omvat dividenden en andere opbrengsten, terwijl de blote eigenaar de juridische eigendom behoudt. De vruchtgebruiker ontvangt de dividenden en wordt hierover aangeslagen voor de inkomstenbelasting. Daarbij mag de vruchtgebruiker de ingehouden binnen- en buitenlandse dividendbelasting verrekenen met de inkomstenbelasting.

Het stemrecht op de aandelen kan bij de vestiging van het vruchtgebruik aan de vruchtgebruiker worden toegewezen. Deze constructie wordt vaak toegepast bij schenkingen, waarbij de schenker zich het vruchtgebruik voorbehoudt.

Hoe wordt vruchtgebruik op aandelen gevestigd?

Vruchtgebruik op aandelen ontstaat vaak via een nalatenschap of door een schenking. Bij een schenking behoudt de schenker zich dan het vruchtgebruik voor.

Bij het vestigen van vruchtgebruik op aandelen kunt u specifieke voorwaarden vastleggen. Deze alternatieve bepalingen neemt u op in de statuten, een schenkingsakte, een testament of een andere overeenkomst. Het is verstandig om deze voorwaarden zorgvuldig vast te leggen, bijvoorbeeld als u een langstlevende ouder bent die vruchtgebruik verkrijgt na uitoefening van een wilsrecht.

Rechten en plichten van vruchtgebruiker en blote eigenaar

Bij vruchtgebruik op aandelen worden de rechten en plichten verdeeld tussen de vruchtgebruiker en de blote eigenaar. Deze verdeling wordt bepaald door een testament en wettelijke regelgeving. Het is mogelijk dat de vruchtgebruiker stemrecht heeft, terwijl de aandeelhouder dit dan niet heeft.

Rechten van de vruchtgebruiker

De rechten van de vruchtgebruiker worden in Nederland bepaald door het testament en wettelijke regelgeving. Vruchtgebruikers hebben het recht om goederen te gebruiken die niet van hen zijn. In België, waar vergelijkbare principes gelden, blijft de vruchtgebruiker van aandelen gerechtigd tot het ontvangen van inkomsten. Ook behoudt de vruchtgebruiker daar vaak het stemrecht. De vruchtgebruiker is gerechtigd op de vruchten. Deze vruchtgebruiker wordt de volle eigenaar van deze vruchten, zoals dividenden, zodra ze zijn afgescheiden of opeisbaar zijn. De vruchtgebruiker mag deze inkomsten innen en heeft recht op het gebruik en genot van het goed. Het vruchtgebruik kan ook worden overgedragen, hoewel het dan vervalt bij overlijden of na een verstreken termijn.

Verplichtingen van de vruchtgebruiker

Een vruchtgebruiker moet zekerheid stellen voor de nakoming van verplichtingen jegens de hoofdgerechtigde, tenzij er een vrijstelling van bewind geldt. Daarnaast is de vruchtgebruiker verplicht de goederen afgescheiden te houden van het eigen vermogen. U moet zorgen voor de zaken in vruchtgebruik als een goed vruchtgebruiker, conform artikel 3:207 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek. Ook bent u verplicht de zaken in vruchtgebruik te verzekeren. Voldoet u hier niet aan, dan mag de hoofdgerechtigde zelf een verzekering nemen en de kosten bij u verhalen. Verder hoort u het goed te onderhouden en in stand te houden ten behoeve van de hoofdgerechtigde. Na het einde van het vruchtgebruik heeft u bovendien een restitutieplicht om de goederen ter beschikking te stellen.

Wat kost beleggen je per jaar?

Sleep de schuifregelaars, de ranglijst herberekent de geschatte jaarlijkse transactiekosten live.

Goedkoopste optie BUX Zero · €0,00 / jaar
Geschatte jaarlijkse transactiekosten
BUX Zero Goedkoopst
€0,00
Trade Republic Beleggen
€12,00 Naar broker →
Interactive Brokers
€15,00
DEGIRO
€24,00

Fiscale gevolgen van vruchtgebruik op aandelen

Vruchtgebruik op aandelen brengt diverse fiscale gevolgen met zich mee. Denk hierbij aan de verrekening van ingehouden dividendbelasting en belastingplicht bij overdracht van investeren in aandelen, bijvoorbeeld aan een ondernemende echtgenoot of kinderen. Ook waardestijging, verkoop of het gratis overdragen van aandelen kunnen fiscale gevolgen hebben, zoals vermogensaanwasbelasting, vermogenswinstbelasting, vennootschapsbelasting of schenkingsrecht.

Belastingheffing voor de vruchtgebruiker

De vruchtgebruiker wordt fiscaal gezien als de eigenaar van het vruchtgebruikelijk goed, zoals vruchtgebruik op aandelen. Dit betekent dat u erfbelasting betaalt wanneer het vruchtgebruik ontstaat via een nalatenschap. De Belastingdienst berekent deze erfbelasting over de waarde van het vruchtgebruik, bijvoorbeeld bij een geërfde woning. In bepaalde situaties, zoals bij een eerstlevende vruchtgebruiker, bestaat er een erfbelastingplicht. Deze plicht geldt dan over de waarde van het vruchtgebruik per persoon. Bent u vruchtgebruiker van een woning, dan bent u ook belastingplichtig voor onroerendezaakbelasting en waterschapsbelasting. Verder draagt u de kosten voor de beschrijving en jaarlijkse opgave van de goederen.

Optimalisatie van fiscale positie bij vruchtgebruik

Fiscale optimalisatie bij vruchtgebruik op aandelen richt zich op het minimaliseren van belasting bij overdracht. Door het gericht inzetten van vruchtgebruik en fiscale vrijstellingen behoudt u grote vermogenswaarden. Strategieën zoals voorafgaande schenkingen en het vestigen van vruchtgebruikrechten kunnen hierbij helpen.

Vruchtgebruik aandelen in de praktijk: voorbeelden en situaties

Vruchtgebruik op aandelen komt in de praktijk voor in diverse situaties, waarbij de blote eigendom en het vruchtgebruik van dezelfde aandelen verdeeld zijn. Een veelvoorkomend voorbeeld is een moeder met vruchtgebruik over een aandelenpakket en haar vier kinderen als bloot eigenaar; dividenduitkeringen worden in de praktijk aan de vruchtgebruiker uitgekeerd, waardoor de moeder jaarlijks het dividend ontvangt. Bij verkoop van de aandelen rust het vruchtgebruik op de verkoopopbrengst (zaaksvervanging), tenzij de vruchtgebruiker afstand doet om de kinderen vol eigenaar te maken. Fiscale aspecten zijn ook praktisch relevant: het forfaitaire voordeel wordt bij zowel de blooteigenaar als de vruchtgebruiker in aanmerking genomen, waarbij dividenduitkeringen aan de vruchtgebruiker dit voordeel tot nihil verminderen. Deze constructies ziet u vaak bij nalatenschapsplanning of binnen een besloten vennootschap.

Vruchtgebruik bij overlijden en nalatenschapsplanning

Vruchtgebruik op aandelen wordt vaak ingesteld in een testament als onderdeel van nalatenschapsplanning, om vermogen binnen de familie te houden en de langstlevende partner het genot van bezittingen te geven. Bij overlijden gaat via een vruchtgebruiktestament het vruchtgebruik van alle bezittingen en schulden in de nalatenschap over op de laatstlevende partner als vruchtgebruiker. Deze vruchtgebruiker mag dan in de nalatenschapswoning blijven wonen en kan ook aanspraak maken op vruchtgebruik van andere zaken, zoals bankrekeningen of een tweede huis, mits behoefte voor verzorging wordt aangetoond. Het vruchtgebruik eindigt bij het overlijden van de vruchtgebruiker, of op een eerder in het testament vastgelegd tijdstip, bijvoorbeeld bij hertrouwen. Wanneer het recht van vruchtgebruik vervalt, worden de rechtmatige erfgenamen van de oorspronkelijke eigenaar de volle eigenaar. Als vruchtgebruik aan meerdere personen is toegekend, kan het eindigen bij het overlijden van de eerste of de laatste vruchtgebruiker, afhankelijk van de bepalingen van de erflater. Fiscale planning met vruchtgebruik bij nalatenschap helpt successierechten en belastingen te minimaliseren, wat de maximale overdracht aan erfgenamen bevordert. Een schenking met vruchtgebruik aan een partner kan ook voorkomen dat deze na overlijden op straat komt te staan, door het recht om in de woning te blijven wonen of deze te verhuren.

Vruchtgebruik binnen een besloten vennootschap (BV)

Vruchtgebruik op aandelen binnen een besloten vennootschap (BV) is een veelvoorkomende constructie. Vruchtgebruik kan worden gevestigd op alle soorten goederen, waaronder aandelen in een vennootschap. Deze aandelen dienen vaak als object voor vruchtgebruik ter voorziening in het levensonderhoud van de echtgenoot of echtgenote. Een langstlevende ouder of stiefouder kan vruchtgebruik op aandelen behouden. De vruchtgebruiker heeft het genot en de vruchten van het bezwaarde goed, en kan verregaande bevoegdheden van een eigenaar uitoefenen, inclusief het onder omstandigheden vervreemden van het goed. Bij vruchtgebruik op aandelen na uitoefening van een wilsrecht, komt het stemrecht toe aan de vruchtgebruiker, terwijl bij verzorgingsvruchtgebruik het stemrecht bij de bloot eigenaars blijft. De kantonrechter kan hierover echter anders beslissen. Een bevoegdheidsrijke vruchtgebruiker kan de rechtspositie van de hoofdgerechtigde verarmen. Via een testament kan men bepalen dat andere goederen eerst worden belast om te voorkomen dat aandelen dienen voor verzorgingsvruchtgebruik.

Voor- en nadelen van vruchtgebruik op aandelen

Vruchtgebruik op aandelen biedt zowel voordelen als nadelen voor de betrokken partijen. Een belangrijk voordeel voor de vruchtgebruiker is het recht op dividenden, zolang deze niet interen op het kapitaal. Ook uitzonderlijke opbrengsten, zoals een premie bij inkoop van eigen aandelen, komen toe aan de vruchtgebruiker. Dit zorgt voor een stabiele inkomstenstroom voor de vruchtgebruiker.

Aan de andere kant zijn er beperkingen. Zo wordt het stemrecht op de algemene vergadering niet aan de vruchtgebruiker toegekend. Lidmaatschapsrechten worden zelfs geschorst totdat de blote eigenaar en vruchtgebruiker samen een lasthebber aanwijzen. De blote eigenaar heeft wel het recht om in te schrijven op nieuwe financiële instrumenten. Deze nieuwe instrumenten vallen vervolgens wel weer onder het vruchtgebruik en de restitutieplicht van de vruchtgebruiker.

Alternatieven voor vruchtgebruik op aandelen in vermogensplanning

Voor vermogensplanning zijn er naast vruchtgebruik op aandelen diverse alternatieven. U kunt bijvoorbeeld overwegen om aandelen, ETF's of Bitcoin direct te schenken of te vererven. Dit biedt een fiscaal geoptimaliseerde vermogensoverdracht. Een vroege overdracht van deze activa kan hoge belastingbetalingen door erfgenamen besparen, mits correct gepland.

Andere strategieën omvatten de oprichting van een vennootschap of het gebruik van een levensverzekering. Ook het investeren in andere financiële producten zoals obligaties en beleggingsfondsen kan een alternatief zijn voor vermogensoverdracht. Er zijn diverse alternatieve vermogensoverdrachtsstrategieën beschikbaar. Deze omvatten investeringen in andere activa en oplossingen die aansluiten bij de situatie van de schenker. Voor familiebedrijven is de schenking van de familiale vennootschap een aanbevolen strategie. Bij successieplanning met vastgoed werd vroeger al creatief omgegaan met de vermogensverdeling. Denk hierbij aan het schenken van geld aan het ene kind en onroerend goed aan het andere.

Pandrecht op aandelen

Pandrecht op aandelen betekent dat u aandelen als onderpand gebruikt voor een lening. Dit geeft de schuldeiser het recht om de aandelen te verkopen bij wanbetaling. Het pandrecht ontstaat door een notariële pandakte, waarbij de pandgever beschikkingsbevoegd moet zijn en een geldige titel nodig is. De statuten van de BV moeten de vestiging van een pandrecht op aandelen toestaan. Meer informatie over dit onderwerp vindt u op pandrecht op aandelen.

Het pandrecht blijft op de aandelen rusten, zelfs bij overdracht door de pandgever. De financier kan invloed uitoefenen op de leiding van de onderneming, vooral op cruciale momenten. Afspraken over stemrecht en winstverdeling zijn hierbij essentieel. Een pandhouder kan stemrecht verkrijgen op de verpande aandelen. Soms vereist de pandakte zelfs voorafgaande schriftelijke toestemming van de pandhouder voor bepaalde besluiten.

Participatie aandelen

Participatie aandelen betekent dat medewerkers mede-eigenaar worden van een bedrijf en meeprofiteren van de waarde en winst. Meer informatie over dit onderwerp vindt u op participatie aandelen. Dit geeft hen ook medezeggenschap in besluiten, vaak via de algemene vergadering van aandeelhouders. Werknemers die op deze manier investeren, delen direct mee in de winst van het bedrijf. Het doel van medewerkersparticipatie via aandelen- en optieplannen is om werknemers mede-eigenaar te maken. Voor een besloten vennootschap (BV) zijn aandelen of optieregelingen mogelijke vormen van deze participatie. Opties geven medewerkers het recht om in de toekomst aandelen te kopen tegen een vooraf vastgestelde prijs. Zo kunnen werknemers van een onderneming deelnemen aan aandelenparticipatie en profiteren van de waarde en winst van het bedrijf.

Kan vruchtgebruik op aandelen zonder aandeelhoudersovereenkomst?

Ja, vruchtgebruik op aandelen kan zonder aandeelhoudersovereenkomst worden gevestigd. De statuten van een besloten vennootschap kunnen de bevoegdheid tot vestiging van vruchtgebruik op aandelen niet beperken. Dit principe staat vast in artikel 2:197 lid 1 BW. Het geldt ook voor aandelen in een naamloze vennootschap. De statuten kunnen de rechterlijke vestiging van vruchtgebruik niet uitsluiten.

Wat gebeurt er met het vruchtgebruik bij verkoop van aandelen?

Wanneer aandelen met vruchtgebruik worden verkocht, rust het vruchtgebruik op de verkoopopbrengst. De vruchtgebruiker heeft dan recht op de inkomsten uit deze opbrengst. In België kan een ouder het vruchtgebruik van aandelen behouden na schenking aan de kinderen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen blote eigendom en vruchtgebruik op aandelen. De vruchtgebruiker blijft gerechtigd tot het ontvangen van inkomsten, zoals gewone dividenden, uit de geschonken effecten of portefeuille. Het vruchtgebruik behoudt zijn waarde wanneer het bij leven van de vruchtgebruiker wordt uitgekeerd. Bij ontbinding van een vennootschap in Vlaanderen eindigt het vruchtgebruik en groeit het toe aan de blote eigenaars-aandeelhouders, zonder verkooprecht. De juridische situatie rond donatie met vruchtgebruik voor aandelen is in België complex.

Is vruchtgebruik op aandelen overdraagbaar?

Ja, vruchtgebruik op aandelen is overdraagbaar, omdat het recht aan de aandelen zelf is gekoppeld. In Nederland zijn aandelen in een besloten vennootschap (BV) in principe vrij overdraagbaar. Dit betekent dat een aandeelhouder zijn aandelen kan overdragen aan derden zonder toestemming van andere aandeelhouders. De overdraagbaarheid van aandelen is van regelend recht en kan worden beperkt door statutaire bepalingen. Bij een schenking kan vruchtgebruik op aandelen worden toegepast, waarbij de schenker zich het vruchtgebruik voorbehoudt.

Hoe wordt het belang van de vruchtgebruiker bepaald?

Het belang van de vruchtgebruiker bij vruchtgebruik op aandelen wordt voornamelijk bepaald door diens leeftijd en de waarde van het onderliggende goed. De leeftijd van de vruchtgebruiker is cruciaal, omdat deze de levensverwachting en daarmee de duur van het gebruik beïnvloedt. Hoe ouder de vruchtgebruiker, hoe korter de verwachte levensduur en hoe lager de waarde van het vruchtgebruik. Dit geldt bijvoorbeeld bij de aankoop van vruchtgebruik. De waarde van het vruchtgebruik en de blote eigendom zijn afhankelijk van de leeftijd van de (vrucht)gebruiker. In België hangt de waarde van het vruchtgebruik volgens een tabel af van geslacht en leeftijd van de vruchtgebruiker, als percentage van de volle eigendom. De berekening houdt ook rekening met de waarde van het onderliggende goed op de peildatum. Naarmate de vruchtgebruiker ouder wordt, neemt de waarde van de naakte eigendom toe in verhouding tot de volle eigendom. In Frankrijk vertegenwoordigt vruchtgebruik een waardedeling op basis van de leeftijd van de vruchtgebruiker; bij 65 jaar is de waarde van het vruchtgebruik daar 40 procent van de totale waarde.

Welke rechten heeft een pandhouder ten opzichte van vruchtgebruik?

Een pandhouder kan een pandrecht vestigen op het vruchtgebruik van aandelen. Dit gebeurt door het vruchtgebruik in de macht van de pandhouder of een afgesproken derde te brengen, zoals vastgelegd in Boek 3 BW, artikel 236 lid 1. De pandhouder heeft dan specifieke rechten op de aandelen, conform de Nederlandse wetgeving en artikel 2:198 BW voor aandelen in een BV.