Wat is het werkelijk rendement in box 3?
Het werkelijke rendement in box 3 is de daadwerkelijke opbrengst van uw vermogen. Dit wordt berekend door werkelijke inkomsten over bezittingen op te tellen en schulden en kosten daarvan af te trekken, zoals de Rijksoverheid aangeeft. De Belastingdienst kijkt hiervoor naar alle inkomsten uit vermogen en alle waardeveranderingen over vermogen in 1 kalenderjaar. Het omvat werkelijke inkomsten uit vermogen en de (positieve of negatieve) waardeontwikkeling. Dit omvat de waardestijging of waardedaling van bezittingen.
Dit rendement omvat voordelen zoals rente, dividend, huur, en gerealiseerde of ongerealiseerde waardeveranderingen van vermogensbestanddelen, zoals de Hoge Raad heeft vastgesteld. Ook ongerealiseerde waardeveranderingen tellen mee. Denk aan ontvangen dividend op aandelen en de ontvangen rente op spaargeld. Inkomsten uit overige bezittingen en aandelen vallen hier ook onder. Volgens de Belastingdienst bestaat dit voor beleggingen uit het ontvangen dividend en de waarde op 31 december min de waarde op 1 januari, minus aankopen en plus verkopen. De persoonlijke samenstelling van spaargeld, beleggingen of overige bezittingen en de beleggingsresultaten bepalen dit rendement.
Verschil tussen werkelijk rendement en fictief rendement in box 3
Het verschil tussen werkelijk rendement en fictief rendement in box 3 zit in de manier waarop uw belasting wordt berekend. De berekening van box 3-inkomen kan gebaseerd zijn op werkelijk rendement of fictief rendement, zoals de Belastingdienst aangeeft. De Belastingdienst kiest de voor u meest voordelige optie.
Werkelijk rendement, zoals koerswinst, dividend of rente, telt in box 3 als het lager is dan het fictieve rendement. Dit betekent dat het doorgeven van werkelijk rendement zin heeft wanneer uw werkelijke opbrengst lager uitvalt dan het door de Belastingdienst geschatte fictieve rendement. In dat geval kan het uw netto rendement verhogen. Als uw werkelijke rendement echter hoger is dan het fictieve rendement, dan telt het werkelijk rendement niet. De box 3-belasting wordt dan berekend op basis van het fictieve rendement, waardoor het doorgeven van een hoger werkelijk rendement geen zin heeft en uw netto rendement niet zal verhogen.
Welke bezittingen en schulden tellen mee voor het werkelijk rendement?
Voor het werkelijk rendement in box 3 bestaat uw vermogen uit bezittingen en schulden. Dit meldt de Belastingdienst. Werkelijk rendement omvat inkomsten zoals ontvangen rente op spaargeld of dividend op aandelen. Ook de waardestijging of waardedaling van bezittingen telt mee. Denk hierbij aan een tweede woning, cryptovaluta, beleggingen en onroerend goed.
Schulden zijn een expliciet onderdeel van dit vermogen. De Rijksoverheid legt uit dat werkelijke inkomsten over bezittingen worden opgeteld. Daarna worden schulden en kosten daarvan afgetrokken. Verliezen met beleggingen tellen ook mee bij de berekening, zoals de Consumentenbond meldt. De Belastingdienst houdt verder rekening met veranderingen in bezittingen en schulden gedurende het belastingjaar.
Hoe bereken je het werkelijk rendement stap voor stap?
Het werkelijk rendement in box 3 berekent u door de waarde van uw bezittingen en inkomsten te vergelijken met de beginwaarde, na aftrek van schulden en kosten. Voor een complete gids over werkelijk rendement, begint u met het verzamelen van de juiste gegevens en het bepalen van de waarde op de peildatum. De berekening kan verschillende stappen omvatten:
- Het bepalen van het waardeverschil tussen eind- en beginwaarde, of opbrengst en inleg.
- Het meenemen van inkomsten zoals dividend.
- Het toepassen van machten voor geannualiseerd rendement.
Benodigde gegevens en peildatum waarde bepalen
Voor het bepalen van de waarde van uw vermogen in box 3 voor 2026 is de peildatum 1 januari van dat jaar. Een belangrijke uitzondering hierop is de WOZ-waarde van onroerend goed. Hiervoor geldt voor de berekening van het werkelijk rendement in 2026 de peildatum 1 januari 2025, zoals de Belastingdienst aangeeft. U verzamelt alle gegevens over uw bezittingen en schulden op deze specifieke peildata. Denk hierbij aan de waarde van uw spaargeld, beleggingen en de WOZ-waarde van uw onroerend goed.
Rekenmethode voor spaargeld, beleggingen en schulden
Hoewel de Belastingdienst streeft naar een heffing op basis van werkelijk rendement, is een gedetailleerde en eenduidige rekenmethode voor box 3 voor spaargeld, beleggingen en schulden voor individuele belastingplichtigen nog in ontwikkeling. Wel is bekend dat het heffingsvrije vermogen geen rol speelt bij deze berekening. Voor het fictieve rendement, dat de Belastingdienst gebruikt als alternatief, rekent men met vaste percentages per soort vermogen. Voor 2026 zijn de voorlopige percentages voor fictief rendement in box 3 1,28% voor bank- en spaartegoeden, 2,70% voor schulden en 6,00% voor overige bezittingen. Het percentage van 6% voor overige bezittingen staat vast, terwijl de andere percentages voor 2026 voorlopig zijn en begin 2027 definitief worden vastgesteld. De Belastingdienst gaat hierbij uit van de werkelijke verdeling van uw vermogen, zoals spaargeld en beleggingen, en streeft naar rendementen die dicht bij de werkelijkheid liggen. Deze fictieve percentages worden jaarlijks aangepast, een methode die het kabinet sinds 2021 hanteert voor box 3-belastingbetalers.
Rekening houden met fiscale partner bij de berekening
Als u een fiscale partner heeft, berekent u het rendement over de gezamenlijke rendementsgrondslag. De grens van het heffingsvrije vermogen geldt voor fiscale partners samen. Voor 2026 bedraagt dit belastingvrije bedrag € 118.714. Een en/of-rekening met een fiscale partner moet u bij gezamenlijke aangifte opgeven met de volledige waarde, zoals de Belastingdienst aangeeft. Belastingplichtigen met fiscaal partnerschap moeten deze berekening van het werkelijk rendement doen voor een mogelijke belastingteruggave.
Rekenvoorbeelden werkelijk rendement met en zonder fiscale partner
Het werkelijk rendement in box 3 berekent u per jaar, en voor fiscale partners gebeurt dit gezamenlijk. Het werkelijk rendement van fiscale partners wordt verdeeld op basis van de verdeling van de grondslag sparen en beleggen in de belastingaangifte. Een voorbeeld hiervan is een gezamenlijk werkelijk rendement van € 3.500 op € 350.000 spaargeld. Dit rendement wordt dan verdeeld, bijvoorbeeld € 1.750 per persoon. Hierna volgen voorbeelden die laten zien hoe u dit doet, zowel alleen als met een fiscale partner.
Voorbeeld berekening alleen spaargeld
Voor spaargeld berekent u het werkelijk rendement door de ontvangen rente op te tellen. Dit is de daadwerkelijke opbrengst van uw spaarrekening. De Belastingdienst legt uit dat het werkelijk rendement op spaargeld de ontvangen rente is. Een rekenvoorbeeld hiervan is € 1.875 aan rente bij € 150.000 spaargeld. Rente over spaargeld telt altijd mee voor de berekening van het werkelijk rendement. In een ander voorbeeld bedraagt het werkelijk rendement op spaargeld € 20.000. Stel u heeft € 50.000 aan spaargeld, dan telt de rente die u daarover ontvangt mee. Ook bij € 100.000 spaargeld is de ontvangen rente bepalend.
Voorbeeld berekening spaargeld en beleggingen
Een concreet rekenvoorbeeld voor de berekening van het werkelijk rendement voor zowel spaargeld als beleggingen voor 2026 is niet gedetailleerd beschikbaar bij de Belastingdienst. Wel zijn er rekenvoorbeelden voor spaargeld voor 2026, die uitgaan van fictieve percentages voor de voorlopige aanslag. De Belastingdienst kan in de voorlopige aanslag 2026 geen rekening houden met het werkelijk rendement, omdat dit pas na afloop van het jaar bekend is. De berekening van het voordeel uit sparen en beleggen houdt wel rekening met de werkelijke verdeling van uw vermogen, zoals de Rijksoverheid aangeeft. U kunt zelf het effectief rendement op sparen of beleggen berekenen door te kijken naar periodieke inleg. Een rekenvoorbeeld van het werkelijk rendement illustreert de berekening met ontvangen rente op een spaarrekening. Een rekentool kan u helpen de rente op spaargeld te berekenen.
Voorbeeld berekening met schulden en fiscale partner
Schulden in Box 3 kennen een drempelbedrag. In 2024 bedroeg de drempel voor schuldenaftrek voor fiscale partners € 7.400. Voor 2025 geldt een drempelbedrag voor aftrekbare schulden van € 3.800 zonder fiscale partner en € 7.600 met fiscale partner. Dit betekent dat een bedrag van € 3.800 aan box 3-schulden niet aftrekbaar is voor een alleenstaande, en € 7.600 voor fiscale partners samen. Dit niet-aftrekbare bedrag vormt de schuldendrempel. Voor 2026 blijft de schuldendrempel voor fiscale partners € 7.600.
Wanneer en hoe geef je het werkelijk rendement door aan de Belastingdienst?
U geeft het werkelijk rendement door vanaf belastingjaar 2025 in de aangifte inkomstenbelasting, nadat u een brief van de Belastingdienst heeft ontvangen. Het werkelijk rendement kan vanaf 2025 worden doorgegeven in de aangifte inkomstenbelasting. Voor belastingjaar 2025 wordt het werkelijk rendement doorgegeven in de aangifte inkomstenbelasting. Het werkelijk rendement voor 2025 moet u doorgeven in de aangifte inkomstenbelasting.
Het indienen van het werkelijke rendement gebeurt via het online formulier 'Opgaaf werkelijk rendement' van de Belastingdienst. U kunt dit online doen in Mijn Belastingdienst of op papier. De Belastingdienst berekent het werkelijk rendement voor u met uw gegevens.
Gebruik van rekentools en calculators voor werkelijk rendement
De Belastingdienst biedt rekenvoorbeelden aan om het werkelijk rendement te berekenen. Dit helpt u de specifieke werkwijze te begrijpen. De berekening van het werkelijk rendement wordt toegelicht met deze voorbeelden.
Een rendement calculator kan u een idee geven over wat beleggen mogelijk kan opleveren. Werkelijk rendement is een berekening op basis van werkelijke cijfers. Sommige rekentools tonen echter geen reëel rendement voor het eindkapitaal. De methode voor het berekenen van rendement gebruikt fictieve rendementen die dichtbij de werkelijke percentages liggen.
Rekenvoorbeelden vergelijken het werkelijk rendement met het fictief rendement. Dit geeft inzicht in de voordeligste optie. ING biedt een tool aan voor het berekenen van het mogelijke rendement van beleggen en sparen. De rendementcalculator van Rabobank combineert historische gegevens met mogelijke toekomstige scenario’s voor een realistische verwachting.
Voor- en nadelen van het opgeven van werkelijk rendement versus fictief rendement
Het opgeven van werkelijk rendement in box 3 heeft zowel voor- als nadelen vergeleken met het fictieve rendement. De Belastingdienst kiest altijd de meest voordelige optie voor u als u werkelijk rendement doorgeeft, zoals de Belastingdienst meldt.
Hieronder vindt u de belangrijkste punten:
- Voordeel: U betaalt nooit meer belasting dan eerder berekend wanneer u werkelijk rendement opgeeft. Als uw werkelijke rendement lager is dan het fictieve rendement, moet de Belastingdienst dit lagere bedrag belasten.
- Nadeel: Het bepalen van het werkelijke rendement is vaak complex en vraagt om nauwkeurig bijhouden van inkomsten, uitgaven en waardeveranderingen. Volgens de Consumentenbond is het invullen van het werkelijk rendement meer werk.
- Nadeel: Gemaakte kosten zijn niet aftrekbaar bij het opgeven van werkelijk rendement.
- Nadeel: Een negatief werkelijk rendement wordt vastgesteld op €0 en mag u niet verrekenen met andere jaren.
- Nadeel: Bij werkelijk rendement geldt geen heffingsvrij vermogen.
- Nadeel: De keuze voor werkelijke rendementen is vaak minder aantrekkelijk voor kleine vermogens.
- Nadeel: Forfaitaire belastingheffing kan voordeliger zijn wanneer huizen in waarde zijn gestegen.
- Nadeel: Belasting op basis van werkelijk rendement bij leningen aan kinderen kan minder voordelig uitpakken wanneer de rente daalt en de waarde van de vordering stijgt.
- Conclusie: Het forfaitaire systeem blijft een eenvoudigere en soms voordeligere optie voor veel mensen.
Box 3 ongerealiseerd rendement: wat is het en wat betekent het voor jouw berekening?
Ongerealiseerd rendement in box 3 zijn waardeveranderingen van uw vermogen die nog niet zijn omgezet in contant geld. Dit betekent dat ook de stijging of daling van de waarde van bijvoorbeeld uw beleggingen meetelt voor de berekening van uw werkelijk rendement.
Het werkelijk rendement in box 3 omvat alle opbrengsten die u daadwerkelijk behaalt, inclusief zowel inkomsten uit vermogen als de waardeontwikkeling. Ongerealiseerde waardestijgingen moeten worden meegenomen in de berekening. Denk hierbij aan huurstijgingen en andere waardestijgingen van uw bezittingen. De berekening is gebaseerd op werkelijke cijfers en omvat uw volledige vermogen, inclusief spaargeld. Het werkelijke rendement in Box 3 is het nominale rendement.
Box 3 werkelijk rendement in 2027: wat verandert er?
De belangrijkste verandering voor box 3 in 2027 is de intentie om belasting te heffen over het werkelijk rendement. Dit betekent dat de belasting dan volledig gebaseerd is op wat u daadwerkelijk aan rendement behaalt. Voor 2025 is de situatie anders; dan wordt het box 3-inkomen nog berekend met vaste percentages voor een fictief rendement, maar u kunt ook uw werkelijk rendement doorgeven. De Belastingdienst kiest in 2025 de voordeligste methode voor u, of dat nu het fictieve of het werkelijke rendement is, zo meldt de Belastingdienst. Dit gebeurt als het werkelijk rendement lager uitvalt dan het fictieve rendement. Vanaf 2025 kan het rendement in box 3 al berekend worden over het werkelijk rendement, wat u meer inzicht geeft in uw box 3 werkelijk rendement berekenen. De Consumentenbond bevestigt dat het rendement in Box 3 vanaf 2025 over het werkelijk rendement berekend kan worden.
Mag ik gemaakte kosten aftrekken bij het werkelijk rendement?
Nee, u mag gemaakte kosten meestal niet aftrekken bij het werkelijk rendement in box 3. De Belastingdienst stelt dat kosten zoals aan- of verkoopkosten van aandelen of onderhoudskosten van een tweede woning niet aftrekbaar zijn bij de berekening van het werkelijk rendement. Ook bij het opgeven van het werkelijk rendement mogen gemaakte kosten, zoals aan- en verkoopkosten van aandelen, niet worden afgetrokken. Gemaakte kosten zijn over het algemeen niet aftrekbaar. Er zijn echter enkele uitzonderingen op deze regel. Zo is betaalde rente aftrekbaar bij de bepaling van het werkelijk rendement. Deze rente mag u dus wel aftrekken. Betaalde rente is aftrekbaar bij de bepaling van het werkelijk behaalde rendement.
Hoe beïnvloedt een verandering in vermogen halverwege het jaar de berekening?
Voor de Box 3 berekening is de peildatum van uw vermogen 1 januari. Dit betekent dat veranderingen in uw vermogen halverwege het jaar niet direct meetellen voor de waarde op die peildatum. Echter, in modellen die jaarlijkse vermogensgroei meenemen, zoals een pensioenrekenmodel, wordt het eigen vermogen jaarlijks berekend en aangepast met deze groei. De jaarlijkse vermogensgroei wordt opgesplitst in twee helften. Eén helft wordt vermenigvuldigd met (1 + het verwachte rendement), terwijl de andere helft zonder rendement wordt toegevoegd. Deze methode simuleert gelijkmatig spaargedrag over het jaar en voorkomt overschatting van de rendementsberekening.
Kan ik ook het werkelijk rendement op cryptobezittingen berekenen?
Ja, u kunt het werkelijk rendement op cryptobezittingen berekenen voor box 3. De berekening omvat de formule (eindwaarde - beginwaarde - aankopen + verkopen). De basis voor deze berekening is de waarde op 31 december en 1 januari. U berekent het als de waarde op 31 december min de waarde op 1 januari. Daarna trekt u de aankopen af en telt u de verkopen in hetzelfde jaar erbij op. Het werkelijk rendement wordt zo gecorrigeerd voor aankopen en verkopen. Een voorbeeld hiervan is (€ 90.000 - € 80.000 - € 5.000 + € 17.000 = € 22.000). U vindt deze rekenmethode en voorbeelden op de website van de Belastingdienst.
Wat zijn de voorwaarden om het werkelijk rendement te mogen opgeven?
U mag het werkelijk rendement opgeven als dit lager is dan het wettelijk vastgestelde rendement. Alle belastingplichtigen kunnen de tegenbewijsregeling hiervoor gebruiken voor belastingjaren vanaf 2021. U moet zelf berekenen en aantonen dat uw werkelijke box 3-rendement lager is dan het forfaitaire rendement om belasting terug te krijgen. De tegenbewijsregeling kijkt naar het geheel van uw box 3-vermogen, niet naar losse onderdelen. Voor de jaren 2017 tot en met 2024 is deze regeling van kracht. Vanaf aangiftejaar 2025 tot en met 2027 geeft u het werkelijke rendement direct door in de aangifte. Volgens de Belastingdienst hoeft u geen bezwaar te hebben gemaakt om het werkelijk rendement door te geven voor belastingjaren 2021 en later. Voor de jaren 2017-2020 mag u het formulier 'Opgaaf werkelijk rendement' invullen onder specifieke voorwaarden, zoals een definitieve aanslag voor 12 november 2021 die nog niet onherroepelijk was op 24 december 2021, of als u op tijd in beroep, hoger beroep of cassatie bent gegaan; voor 2020 is een verzoek tot ambtshalve vermindering niet nodig als u dit voor 31 december 2025 doet.



