Wat is een obligatie en hoe werkt beleggen daarin?

Een obligatie is een schuldinstrument, waarbij u geld uitleent aan een overheid of bedrijf. Door een obligatie te kopen, wordt u als belegger schuldeiser. Dit financiële instrument wordt uitgegeven om kapitaal op te halen bij investeerders.

Beleggen in obligaties betekent dat u geld leent aan een bedrijf of overheid. In ruil hiervoor ontvangt u periodieke rentebetalingen. Aan het einde van de looptijd krijgt u de hoofdsom van uw inleg terug, ongeacht de bedrijfswinst. Obligaties zijn bovendien verhandelbare leningen.

Welke soorten risico’s zijn verbonden aan obligaties?

Beleggen in obligaties brengt verschillende risico's met zich mee die uw rendement kunnen beïnvloeden. De belangrijkste zijn kredietrisico, renterisico en liquiditeitsrisico. Ook valutarisico speelt een rol, vooral bij buitenlandse obligaties. Deze risico's bepalen mede de waarde en het uiteindelijke resultaat van uw belegging.

Kredietrisico: het risico van wanbetaling

Kredietrisico bij obligaties is het risico dat de uitgever van de obligatie zijn financiële verplichtingen niet nakomt. Dit betekent dat de onderneming of overheid die de obligatie heeft uitgegeven, de rente niet betaalt of de hoofdsom niet terugbetaalt. Het heeft direct te maken met de kredietwaardigheid van de uitgevende instelling en de kans op betalingsproblemen. Dit risico omvat de mogelijkheid dat de obligatie-uitgever tijdens de looptijd in betalingsproblemen komt of zelfs failliet gaat. Dit wordt ook wel debiteurenrisico genoemd.

Renterisico: invloed van rentewijzigingen op koers en rendement

Renterisico is het risico dat de waarde van een financieel instrument wijzigt door een verandering in de rentestand. Dit betekent dat beleggingen minder waard worden door schommelingen van de rentestand, en ook door schommelingen in de marktrente. Het renterisico houdt in dat de waarde van obligaties daalt als de rente stijgt. Veranderingen in de marktrente hebben gevolgen voor de koersen van beleggingen. Dit geldt vooral voor obligaties met een vaste rente, waarbij rentewijzigingen gevolgen kunnen hebben voor de koers. Een stijgende marktrente maakt bestaande obligaties minder aantrekkelijk. Het renterisico beïnvloedt zo direct het rendement van uw beleggingen.

Liquiditeitsrisico: het risico van moeilijk verkopen

Liquiditeitsrisico betekent dat u een belegging niet snel kunt verkopen. Dit komt door een gebrek aan voldoende kopers en verkopers op de markt. U kunt de belegging dan alleen tegen een te lage prijs kwijt. Volgens de Consumentenbond kan dit risico leiden tot verlies. De koers van beleggingen daalt makkelijker bij weinig handel. Beleggingen zijn soms moeilijk verkoopbaar voordat de beleggingshorizon is verstreken.

Valutarisico: risico bij buitenlandse obligaties

Valutarisico ontstaat wanneer u belegt in buitenlandse obligaties met een koers in een andere valuta dan de euro. Ook beleggingen buiten de eurozone kunnen tot dit risico leiden. Dit risico komt door schommelingen in wisselkoersen tussen de obligatievaluta en uw thuisvaluta. Deze schommelingen veroorzaken rendementsvariatie en kunnen leiden tot waardeverandering in uw portefeuille. Een waardestijging van de vreemde valuta beïnvloedt het rendement positief, een daling negatief. Hierdoor kunnen hogere obligatierendementen uitgehold worden en de volatiliteit van het rendement toenemen. De mate van dit koersrisico hangt af van de volatiliteit van de betrokken valuta's.

Hoe beïnvloeden deze risico’s het rendement en de waarde van obligaties?

De risico’s bij obligaties beïnvloeden direct het rendement en de waarde. Het effectieve rendement van obligaties is een afspiegeling van de risico's die u neemt. Een hoger risico bij obligaties leidt tot een hoger rendement. Dit betekent dat een hoger risico bij obligaties ook tot een hoger rendement kan leiden. Hoger risico bij obligaties hoort bij een hoger rendement.

De prijs en het rendement van obligaties worden beïnvloed door marktomstandigheden, rentestanden en inflatie. Ook de marktomstandigheden, rentestanden en inflatie beïnvloeden de prijs en het rendement van obligaties. De waarde van obligaties kan stijgen of dalen door veranderingen in de rente. De rendementen zijn momentopnames en veranderen door koersbewegingen, spreads, valutabewegingen, transactiekosten en de keuze om de obligatie tot de einddatum aan te houden.

Wat kost beleggen je per jaar?

Sleep de schuifregelaars, de ranglijst herberekent de geschatte jaarlijkse transactiekosten live.

Goedkoopste optie BUX Zero · €0,00 / jaar
Geschatte jaarlijkse transactiekosten
BUX Zero Goedkoopst
€0,00
Trade Republic Beleggen
€12,00 Naar broker →
Interactive Brokers
€15,00
DEGIRO
€24,00

Verschillen in risico tussen soorten obligaties

De risico's bij het beleggen in obligaties variëren sterk per type obligatie, met elk een eigen rendement-risicoverhouding. Obligaties worden ingedeeld in risicocategorieën, van hoogwaardige tot risicovollere varianten. Deze verschillen komen onder meer tot uiting bij staatsobligaties en bedrijfsobligaties, waar het risico en rendement sterk uiteenlopen. Binnen bedrijfsobligatiesegmenten zijn er grote verschillen in wanbetalingspercentages, wat leidt tot categorieën zoals investment grade en high-yield obligaties, waarbij obligaties met een hoge opbrengst een groter betalingsrisico met zich meebrengen. Ook andere en speciale vormen van obligaties onderscheiden zich door unieke kenmerken en bijbehorende kansen en risico's.

Overheidsobligaties versus bedrijfsobligaties

Overheidsobligaties en bedrijfsobligaties verschillen aanzienlijk in risico en rendement. Overheidsobligaties zijn over het algemeen veiliger dan bedrijfsobligaties. Dit komt omdat de kans dat een overheid een lening niet kan terugbetalen kleiner is dan bij een onderneming. Bedrijfsobligaties hebben een hoger risico dan staatsobligaties, en specifiek een hoger kredietrisico, wat ook de Consumentenbond bevestigt. De rente op bedrijfsobligaties ligt meestal hoger dan die op staatsobligaties, als compensatie voor dit extra risico. Risicomatig liggen bedrijfsobligaties tussen staatsobligaties en aandelen in.

  • 4,6 Kosten 4,3
  • 3,4 ETF's 2,4
  • 5,0 Starters 4,9
  • 5,0 App 4,7

Investment grade versus high-yield obligaties

Investment grade obligaties en high-yield obligaties verschillen in kredietwaardigheid en risico. Investment grade obligaties hebben een hoge kredietwaardigheid, met een rating van BBB- of hoger. Deze obligaties, zoals geclassificeerd door Standard & Poor's, hebben een lager risicoprofiel. High-yield obligaties vallen onder de BBB- rating en hebben meestal een lagere kredietbeoordeling dan investment grade obligaties. Ze brengen hogere beleggingsrisico's met zich mee, zoals een groter uitvalrisico en liquiditeitsrisico. Als compensatie voor dit hogere risico bieden high-yield obligaties doorgaans een hogere coupon.

Hoe kunt u het risico bij beleggen in obligaties beperken?

U kunt het risico bij beleggen in obligaties beperken door uw beleggingen breed te spreiden. Dit betekent spreiding over verschillende uitgevers, looptijden en landen, en het kiezen voor obligaties met een hoge kredietwaardigheid. Beleggen via obligatiefondsen of ETF's is ook een manier om risico's te beheren. Ook het inkorten van de looptijd van uw obligaties kan helpen om risico's te verlagen, en u kunt risico's afbouwen door stapsgewijs meer in obligaties te beleggen richting de einddatum.

Diversificatie binnen obligatieportefeuilles

Diversificatie vormt de hoeksteen van elke beleggingsstrategie voor obligaties. Het betekent dat u uw beleggingen spreidt over verschillende landen, sectoren en looptijden. Zo bouwt u een solide obligatieportefeuille op. Diversificatie binnen obligaties vermindert het risico en beschermt uw portefeuille tegen specifieke marktbewegingen. Voor bedrijfsobligaties verhoogt spreiding over meerdere bedrijven de beveiliging van uw investering. Obligaties zorgen zo voor stabiliteit, een constant inkomen en diversificatie binnen uw totale beleggingsportefeuille.

Kiezen voor obligaties met hogere kredietwaardigheid

Kiezen voor obligaties met hogere kredietwaardigheid betekent minder risico. Obligaties met een hoge waardering, zoals AAA, zijn minder risicovol. Dit lagere risico gaat gepaard met een lager rendement. Zoekt u maximaal rendement binnen het veilige segment, dan zijn kredietratings van BBB tot AA relevant.

Beleggen via obligatiefondsen of ETF’s

Beleggen in obligaties kan eenvoudig via obligatiefondsen of ETF’s. Deze zijn een alternatief voor het direct kopen van individuele obligaties. Beginnende beleggers en particulieren kunnen zo obligaties, inclusief staatsobligaties, aanschaffen. Beleggen via ETF’s zorgt voor automatische spreiding over veel verschillende obligaties. Beleggingsfondsen en ETF's spreiden risico door te beleggen in mandjes van aandelen of obligaties. Dit maakt gespreid beleggen makkelijk en biedt toegang tot de obligatiemarkt.

Is beleggen in obligaties veilig voor beginners?

Beleggen in obligaties is nooit zonder risico, ook niet voor beginners. Het omvat altijd risico's. Net als bij aandelen brengt beleggen in obligaties risico's met zich mee. U krijgt bijvoorbeeld te maken met renterisico. Toch zijn staatsobligaties een relatief veilige belegging. Deze zijn zelfs nagenoeg risicoloos.

Wat is het verschil tussen nominale rente en reële rente bij obligaties?

Het verschil tussen nominale en reële rente bij obligaties zit in de correctie voor inflatie. Rentetarieven worden ingedeeld in nominale, reële en effectieve rente. De nominale rente is het rentepercentage dat een obligatie uitbetaalt, zonder correctie voor inflatie. Deze rente wordt vastgesteld bij de uitgifte van de obligatie en blijft onveranderd tijdens de looptijd. De reële rente houdt wel rekening met inflatie. Deze wordt berekend als de nominale rente minus het inflatiepercentage of de inflatieverwachting. Zo krijgt u een beeld van de werkelijke koopkracht van uw rendement. Een belegger die de impact van prijsstijgingen op zijn vermogen wil zien, kijkt naar de reële rente.

Hoe werkt de spread en wat zegt die over risico?

Spreadrisico is het risico van verlies door een toename van de marktspread tussen het rendement van een investering en een benchmarkindex. Een toename van de marktspread ten opzichte van een benchmark kan waardeverlies op investeringen veroorzaken door hogere marktrentespreads. Een variabele spread fluctueert met de marktvolatiliteit om verschillende risiconiveaus weer te geven. Spreads verbreden zich door verhoogd risico voor handelaren als gevolg van onzekerheid door volatiliteit. Bredere spreads weerspiegelen de realtime herwaardering van risico's tijdens volatiele perioden. Het spreadrisico is ook het risico op verlies door een toename van de marktspread tussen rendement en benchmark. De bied-laat spread houdt rekening met het risico dat market makers nemen bij het kopen en verkopen. Dit risico is verbonden aan waardeveranderingen door perceptie van risico en macro-economische factoren.

Wat is het effect van inflatie op obligatierendement?

Inflatie vermindert het reële rendement van een obligatie. Hoge inflatie kan obligatierendementen uithollen, vooral als de inflatie hoger is dan het obligatierendement. Obligaties zijn gevoelig voor inflatierisico omdat het couponpercentage vaststaat en niet verandert met inflatie. Dit maakt obligaties kwetsbaar voor periodes met stijgende inflatieverwachtingen door hun vaste rentevergoeding. Hierdoor neemt de koopkracht van toekomstige opbrengsten af. De reële waarde van couponuitbetalingen vermindert sneller naarmate de inflatie harder stijgt. U moet als belegger rekening houden met deze kwetsbaarheid, want ook het afgeloste bedrag op de aflosdatum is waarschijnlijk minder waard door inflatie.

Kan koersschommeling leiden tot verlies bij obligaties?

Ja, koersschommelingen kunnen leiden tot verlies bij obligaties. De koers van obligaties kan fluctueren tijdens de looptijd. Dit betekent dat het rendement van een obligatie ook kan bestaan uit koersverlies. Obligaties zijn gevoelig voor renterisico, waarbij koersen dalen als de rente stijgt. Een koersdaling kan ook ontstaan door een stijging van de marktrente tijdens de looptijd. Daarnaast kunnen obligaties in waarde dalen door wanbetaling of een slechte economie of bedrijfstak. Als u een obligatie vóór het einde van de looptijd verkoopt, kan dit resulteren in verlies. Over het algemeen zijn koersschommelingen bij obligaties kleiner dan op de aandelenmarkt.