Wat is de deelnemingsvrijstelling en waarom is het belangrijk?

De deelnemingsvrijstelling is een fiscale regeling die voorkomt dat winsten van een dochtermaatschappij dubbel worden belast bij de moedermaatschappij. Dit is belangrijk omdat het zorgt dat winsten die al vennootschapsbelasting hebben betaald, niet opnieuw worden belast wanneer ze bij de moedermaatschappij terechtkomen. Alle voordelen uit een deelneming vallen onder deze vrijstelling, zoals vastgelegd in artikel 13 van de Wet op de Vennootschapsbelasting 1969.

Winsten die onder de deelnemingsvrijstelling vallen, zijn niet belastbaar. Verliezen uit zo'n deelneming zijn echter niet aftrekbaar. De regeling is uitgebreid en complex. Let op: de vrijstelling geldt niet voor niet-kwalificerende beleggingsdeelnemingen of als u aangifte doet voor een fiscale beleggingsinstelling, zo meldt de Belastingdienst.

Voorwaarden voor toepassing van de deelnemingsvrijstelling bij verkoop van aandelen

De deelnemingsvrijstelling bij de verkoop van aandelen is van toepassing als u aan specifieke voorwaarden voldoet. Dit omvat aandelenbezit via een Besloten Vennootschap (holding) met een minimaal belang van 5% in een ander bedrijf. Een minimale houdperiode van 3 jaar is ook vereist, en de vrijstelling geldt specifiek voor een aandelentransactie. Zo is de verkoopwinst op aandelen vrijgesteld van belasting en kan zelfs een earn-out regeling belastingvrij zijn.

Definitie van deelneming volgens de wet

Een deelneming is een term die in de wet wordt gedefinieerd. Volgens artikel 2:24c lid 1 van het Burgerlijk Wetboek (BW) is een deelneming een rechtspersoon of vennootschap die kapitaal verschaft aan een andere rechtspersoon voor een duurzame verbondenheid. Dit betekent een duurzame kapitaalverbinding met invloed. Het gaat hierbij om een belang in een rechtspersoon, waarbij de rechtspersoon zeggenschap of een aandeel heeft in een vennootschap.

Minimale aandelenbelang en duur van de deelneming

Het minimale aandelenbelang voor de deelnemingsvrijstelling is 5%. Dit belang, ook wel aanmerkelijk belang genoemd, betekent het bezit van minimaal 5% van de aandelen, winstbewijzen of genotsrechten in een vennootschap. Volgens de Belastingdienst ontstaat een aanmerkelijk belang bij het bezit van minimaal 5% van de aandelen in een binnen- of buitenlandse vennootschap. Dit belang kan ook samen met een fiscale partner worden gehouden. Ook opties om minimaal 5% van de aandelen te verwerven, tellen mee voor een aanmerkelijk belang. Specifiek voor een bv of nv geldt een aanmerkelijk belang als men minimaal 5% bezit van de aandelen, opties en winstbewijzen, waarbij het belang ook samen met de fiscale partner kan worden gehouden, zoals de Belastingdienst verder toelicht. Vanaf 2026 wordt de toegang tot bedrijfsopvolgingsfaciliteiten beperkt tot reguliere aandelen met minimaal 5% belang van het geplaatste kapitaal. Een belang van 5% is dus de sleutel voor veel fiscale voordelen. De duur van de deelneming wordt niet gespecificeerd in de beschikbare informatie.

Wat kost beleggen je per jaar?

Sleep de schuifregelaars, de ranglijst herberekent de geschatte jaarlijkse transactiekosten live.

Goedkoopste optie BUX Zero · €0,00 / jaar
Geschatte jaarlijkse transactiekosten
BUX Zero Goedkoopst
€0,00
Trade Republic Beleggen
€12,00 Naar broker →
Interactive Brokers
€15,00
DEGIRO
€24,00

Uitzonderingen en speciale situaties

De deelnemingsvrijstelling is niet altijd van toepassing bij verkoop van aandelen. Zo geldt de vrijstelling niet voor een niet-kwalificerende beleggingsdeelneming, zoals de Belastingdienst aangeeft. Dit is ook het geval als een deelneming wijzigt in zo'n beleggingsdeelneming, of als u aangifte doet voor een fiscale beleggingsinstelling. Deelnemingsvrijstelling kan (deels) worden uitgesloten bij beleggingsdeelnemingen. Verwatering van uw aandelenpercentage kan de deelnemingsvrijstelling doen wegvallen. Een verlies op een deelneming is meestal niet aftrekbaar van de winst, al kan liquidatieverlies onder voorwaarden wel aftrekbaar zijn bij beëindiging. Kosten die direct samenhangen met de aan- of verkoop van de deelneming zijn doorgaans niet aftrekbaar. De meetrekregeling kan helpen bij een belang net onder 5% als er binnen de groep een kwalificerend belang is.

Fiscale gevolgen van de deelnemingsvrijstelling bij verkoop van aandelen

De deelnemingsvrijstelling bij verkoop van aandelen zorgt ervoor dat u geen vennootschapsbelasting betaalt over de verkoopwinst, omdat inkomsten en voordelen uit een deelneming vrijgesteld zijn voor de vennootschapsbelasting. Dit voorkomt dubbele belasting op winsten die al eerder bij een dochtermaatschappij zijn belast. Kosten voor de aan- en verkoop van een deelneming zijn fiscaal niet aftrekbaar, tenzij de transactie niet doorgaat.

Invloed op de winst in de vennootschapsbelasting

De deelnemingsvrijstelling zorgt ervoor dat voordelen uit een deelneming, inclusief de opbrengst bij verkoop van aandelen, niet worden belast met vennootschapsbelasting. Dit geldt als u minstens 5% van de aandelen bezit en deze voor zakelijke doeleinden houdt. Waardeveranderingen van het recht op termijnen vallen ook onder deze vrijstelling. Let op: als een rentevergoeding of earn-out niet kwalificeert, betaalt u hierover vennootschapsbelasting, vaak 25,8%. Een rentevergoeding kan wel vrijgesteld zijn als deze expliciet onderdeel is van de koopprijs. Rente wegens te late betaling van een earn-outvergoeding valt hier niet onder. Ook rente over het verschil tussen voorlopige en definitieve koopprijs valt in bepaalde situaties niet onder de vrijstelling. Zorg daarom voor een duidelijke verkoopovereenkomst.

Verliesverrekening en beperkingen

Verliesverrekening in de vennootschapsbelasting kent beperkingen. Vanaf 2022 kunt u verliezen volledig verrekenen tot een belastbare winst van €1 miljoen per jaar. Boven dit bedrag is de verliesverrekening beperkt tot 50 procent. Deze beperking geldt ook voor houdster- en financieringsverliezen en maakt geen onderscheid tussen soorten verliezen. Daarnaast kunnen verrekenbare verliezen niet altijd worden benut als het aandeelhoudersbelang met 30 procent of meer wijzigt. Deze beperking geldt ook voor ongerealiseerde latente verliezen. Er zijn echter uitzonderingen mogelijk, bijvoorbeeld als de BV niet kon weten van de belangenwijziging en deze niet ongebruikelijk groot is. Meer informatie over de aftrekbaarheid van verliezen vindt u op onze pagina over verlies aandelen aftrekbaar.

Verschil tussen verkoop van aandelen en activatransactie in relatie tot de deelnemingsvrijstelling

De belangrijkste verschillen tussen de verkoop van aandelen en een activatransactie, met name in relatie tot de deelnemingsvrijstelling, liggen in de fiscale behandeling. Een aandelenverkoop is fiscaal vaak gunstiger dan een activa-verkoop. De deelnemingsvrijstelling is specifiek van toepassing bij een aandelentransactie.

Wanneer een holding-BV aandelen in een werk-BV verkoopt met een belang van minimaal 5%, wordt het voordeel uit deze verkoop niet belast door de deelnemingsvrijstelling. Dit geldt voor diverse holdingstructuren, zoals de verkoop van werk-BV aandelen in een twee-BV-structuur of via een tussenholding in een drie-BV-structuur. In al deze gevallen is de verkoop van aandelen vrijgesteld van directe belastingheffing.

Een ander belangrijk verschil betreft de btw-behandeling. De verkoop van aandelen door een ondernemer is een btw-vrijgestelde activiteit. Dit betekent dat over de verkoop geen btw wordt geheven. Tegelijkertijd geeft btw op kosten die rechtstreeks verband houden met deze vrijgestelde verkoop in principe geen recht op aftrek.

AspectVerkoop van aandelenActivatransactie
Toepassing deelnemingsvrijstellingVan toepassing op de verkoopwinstNiet direct van toepassing op de activa
Fiscale gunstigheidVaak fiscaal gunstigerVaak fiscaal minder gunstig
BTW-behandelingVrijgesteld van btwAfhankelijk van de aard van de activa
BTW-aftrek op kostenGeen recht op aftrek van btw op gerelateerde kostenAfhankelijk van de btw-behandeling van de activa

Stappenplan voor het correct toepassen van de deelnemingsvrijstelling bij verkoop

Voor een correcte toepassing van de deelnemingsvrijstelling bij de verkoop van aandelen is een gedegen aanpak nodig. U moet de koopovereenkomst zorgvuldig opstellen, vooral bij het vastleggen van rentevergoedingen en earn-outs. Dit zorgt ervoor dat de fiscale voordelen van de vrijstelling optimaal benut worden en u valkuilen vermijdt.

Aangifte vennootschapsbelasting en rapportage

Een vennootschap moet aangifte vennootschapsbelasting doen bij de Belastingdienst. Deze aangifte dient uiterlijk vijf maanden na afloop van het boekjaar ingediend te zijn. Valt het boekjaar samen met het kalenderjaar, dan is de deadline 1 juni van het volgende kalenderjaar. Voor deze aangifte levert u financiële cijfers aan, waaronder de balans en winst- en verliesrekening. De jaarlijkse aangifte wordt opgesteld na afronding van de jaarrekening. Het voldoen aan deze fiscale verplichtingen kan uitdagend zijn door de steeds complexere belastingwetgeving.

Veranderingen in de vennootschapsbelasting en impact op de deelnemingsvrijstelling

De vennootschapsbelasting in Nederland kent regelmatig wijzigingen, wat fiscale gevolgen heeft. Specifieke details over de impact van deze veranderingen op de deelnemingsvrijstelling voor 2026 zijn echter niet publiek bekend. De deelnemingsvrijstelling zelf voorkomt dubbele belasting op winsten uit deelnemingen. Inkomsten uit een deelneming zijn vrijgesteld van vennootschapsbelasting bij een aandelenbelang van 5 procent of meer.

Eerdere wijzigingen in de vennootschapsbelasting betroffen bijvoorbeeld de tariefopstap. Zo werd in 2023 de eerste tariefschijf verlaagd van €395.000 naar €200.000. Ook steeg in 2023 het lage belastingtarief van 15% naar 19%. Deze veranderingen in tarieven en drempels kunnen impact hebben op uitgestelde belastingposities. Daarnaast is artikel 13 van de vennootschapsbelastingwet al vanaf 2019 vervallen.

Risico’s en aandachtspunten bij het gebruik van de deelnemingsvrijstelling

De deelnemingsvrijstelling kent diverse risico's en aandachtspunten. Zo zijn verliezen uit een deelneming niet aftrekbaar, zoals de Belastingdienst aangeeft. Ook aan- en verkoopkosten van een deelneming kunt u niet aftrekken van de winst. Dit geldt voor kosten die direct samenhangen met de transactie.

De vrijstelling is niet van toepassing op een niet-kwalificerende beleggingsdeelneming. Bovendien vervalt de deelnemingsvrijstelling als een deelneming wijzigt in zo'n niet-kwalificerende beleggingsdeelneming. Een ander aandachtspunt is de verwatering van uw aandelenpercentage, wat kan leiden tot het wegvallen van de vrijstelling.

Een uitzondering op de niet-aftrekbaarheid van verliezen is liquidatieverlies. Dit is onder strikte voorwaarden en timing wel aftrekbaar bij beëindiging van de deelneming. Resultaten uit ongedekte opties vallen niet onder de deelnemingsvrijstelling. Een voordeel uit een optierecht valt wel onder de vrijstelling als de aandelen tot een deelneming behoren en de koopoptie recht geeft op minimaal 5% van het nominale aandelenkapitaal.

Dividend en de deelnemingsvrijstelling

De deelnemingsvrijstelling zorgt ervoor dat dividenden die een werkmaatschappij uitkeert aan een holding, onbelast zijn. Dit voorkomt dubbele belasting over de dividenduitkering. De vrijstelling geldt als de holding meer dan 5% van de aandelen in de BV bezit. U vindt meer informatie over de deelnemingsvrijstelling op onze website.

Dankzij deze regeling hoeft er geen dividendbelasting te worden ingehouden. Dit geldt ook wanneer de opbrengstgerechtigde en inhoudingsplichtige deel uitmaken van dezelfde fiscale eenheid. Volgens de Belastingdienst kan deelnemingsdividend leiden tot vrijstelling van dividendbelasting. Dividenden uit een deelneming zijn dan belastingvrij in de holding.

Wanneer is de deelnemingsvrijstelling niet van toepassing?

De deelnemingsvrijstelling is niet van toepassing op een niet-kwalificerende beleggingsdeelneming, zo meldt de Belastingdienst. Dit betekent dat de vrijstelling vervalt zodra een deelneming wijzigt in zo'n beleggingsdeelneming. Ook geldt de deelnemingsvrijstelling niet als u aangifte doet voor een fiscale beleggingsinstelling. Verder kan de vrijstelling wegvallen als uw belang in een vennootschap onder de 5% zakt. Bij beleggingsdeelnemingen die voornamelijk passief vermogen zijn, kan de deelnemingsvrijstelling (deels) worden uitgesloten.

Hoe werkt de deelnemingsvrijstelling bij beleggingsdeelnemingen?

De deelnemingsvrijstelling is toepasselijk op een beleggingsdeelneming als deze een gekwalificeerde deelneming is. Deze vrijstelling, vastgelegd in de Wet op de vennootschapsbelasting 1969, voorkomt dat winst die al eerder is belast bij een dochtermaatschappij, nog een keer wordt belast bij de moedermaatschappij. Dit geldt voor uitkeringen en vermogenswinsten uit deelnemingen, inclusief dividenden en koerswinsten bij aandelenbeleggingen via een BV. De vrijstelling is van toepassing bij een aandelentransactie en geldt als de holding minimaal 5% van de aandelen in een ander bedrijf bezit. Een BV kan de deelnemingsvrijstelling toepassen bij een rechtstreekse investering van 5% of meer in een onderneming, waardoor inhouding van dividendbelasting achterwege mag blijven. Een uitzondering hierop is een investering in een coöperatie door een BV; deze valt onder de deelnemingsvrijstelling, ongeacht de hoogte van het belang. De deelnemingsvrijstelling geldt echter niet bij een laagbelaste beleggingsdeelneming.

Kan ik verliezen op een deelneming aftrekken?

Verliezen op een deelneming zijn over het algemeen niet aftrekbaar. Dit is een belangrijk aspect van de deelnemingsvrijstelling. Anders is het voor verliezen op een aanmerkelijk belang; deze mag u wel verrekenen in de aangifte inkomstenbelasting, zoals de Belastingdienst aangeeft. Een onverrekenbaar verlies uit aanmerkelijk belang kan zelfs worden omgezet in een belastingkorting, volgens de Belastingdienst. Dit geldt ook voor verliezen op beleggingen die tot het ondernemingsvermogen behoren. Zakelijke investeringen kunt u aftrekken van de winst van de onderneming. Ook gerealiseerde of niet-gerealiseerde beleggingsverliezen zijn aftrekbaar van de winst vanuit de onderneming (BV).

Hoe log ik in bij de Belastingdienst voor aangifte vennootschapsbelasting?

U logt in bij de Belastingdienst voor aangifte vennootschapsbelasting via Mijn Belastingdienst Zakelijk. Dit platform biedt meerdere inlogmethoden, waaronder DigiD, eHerkenning en een Europees erkend inlogmiddel. Het proces start door naar de inlogpagina te gaan en uw ondernemingsvorm te kiezen. Voor een bedrijf of organisatie selecteert u 'Inloggen als bedrijf of organisatie met eHerkenning', terwijl u voor een fiscale eenheid kiest voor 'Inloggen als fiscale eenheid met eHerkenning'. Als u voor een andere onderneming inlogt, kiest u 'Voor een andere onderneming' en daarna uw rol. Buitenlandse belastingplichtigen melden hun organisatie eerst aan met het formulier Aanmelding Onderneming Buitenland; zij ontvangen dan een RSIN waarmee eHerkenning kan worden aangevraagd.