Een jaar S&P 500 in cijfers
De S&P 500, de graadmeter van de 500 grootste Amerikaanse beursbedrijven, won over de afgelopen twaalf maanden 19,13% en sloot op 7.354,02 punten. De index zette onderweg records neer met een top van 7.609,78; het dieptepunt lag op 6.173,07. Voor een brede index is bijna 20% in een jaar een uitgesproken sterk resultaat.
Toch is het rendement maar de helft van het verhaal. De échte vraag voor een belegger is waar die winst vandaan komt — en of de motor breed of juist smal is.
Het lange plaatje: vijf jaar
Zoom je uit naar vijf jaar, dan staat de S&P 500 ruim 71% hoger, vanaf een dieptepunt rond 3.577 punten. Dat illustreert de kracht van langetermijnbeleggen in een brede aandelenindex: ondanks tussentijdse correcties is de trend over jaren omhoog geweest.
Het laat ook zien dat het afgelopen jaar geen losstaand uitschieter was, maar de voortzetting van een meerjarige opmars — grotendeels gedreven door dezelfde technologiebedrijven.
De motor: AI en de chipgiganten
De stijging leunt sterk op kunstmatige intelligentie. Een handvol megacaps — chipmakers en techgiganten zoals Nvidia, Microsoft, Micron en Alphabet — was verantwoordelijk voor een onevenredig groot deel van de opwaartse winstbijstellingen van de index. De winstgroeiverwachting voor de S&P 500 werd in de loop van het jaar fors opgeschroefd.
De fundamenten oogden bovendien solide: van de bedrijven die over het eerste kwartaal rapporteerden, versloeg ruim vier op de vijf de winstverwachtingen. De rally was dus niet alleen sentiment — er zaten echte winsten achter. Maar die winsten zijn wel geconcentreerd.
Hoe verhoudt de S&P zich tot Nasdaq en AEX?
Herschaald naar 100 wordt het verschil zichtbaar. De technologie-zware Nasdaq liep met bijna 25% voorop, de S&P 500 volgde met ruim 19%, en de Amsterdamse AEX bleef met ruim 16% iets achter. Het patroon is overal hetzelfde: hoe meer technologie in een index, hoe sterker het jaar — precies wat je verwacht als één thema (AI) de markten trekt.
Die samenhang is comfortabel zolang het thema werkt, maar het betekent ook dat de indices steeds meer dezelfde kant op bewegen.
De keerzijde: concentratie
Hier zit het grootste aandachtspunt. De top tien van de S&P 500 is samen goed voor zo'n 36% van de index — historisch hoog, al iets onder de piek van vorig jaar. Doordat die toppers vrijwel allemaal aan hetzelfde AI-thema hangen, is de spreiding kleiner dan het getal '500' suggereert.
Het gevolg: de index is kwetsbaarder voor één sector. Analisten wijzen erop dat de marktwaarde van die toppers harder is opgelopen dan hun aandeel in de winst — een waarderingskloof die het risico vergroot als het sentiment rond AI draait.
- De tien grootste aandelen zijn samen goed voor ruwweg 36% van de hele index.
- Een daling van 10% in alléén die top-10 drukt de index al circa 3,6% — ook als de overige bijna 500 aandelen vlak blijven.
- De cap-gewogen S&P handelt op een forse premie ten opzichte van de gelijkgewogen variant: het zwaartepunt zit in een paar dure namen.
De macro-achtergrond
Opvallend is dat deze rally plaatsvond ondanks een hoge rente. De Amerikaanse Federal Reserve hield de beleidsrente op 3,50–3,75%, met een inflatie die rond de 4% bleef hangen. Normaal is een hoge rente tegenwind voor aandelen; dat de markt toch steeg, onderstreept hoe sterk het AI-winstverhaal was.
Voor een Nederlandse belegger speelt bovendien de wisselkoers mee: de S&P noteert in dollars, en de sterke dollar gaf het rendement in euro's een extra zetje. Dat effect kan ook omkeren.
Wat betekent dit voor een belegger?
De S&P 500 is de kern van vrijwel elke wereldwijde indexbelegging, dus dit raakt bijna iedereen met een brede ETF. Het afgelopen jaar was sterk, maar leunt op een smalle groep AI-aandelen — dat geeft kracht én afhankelijkheid. Wie 'breed gespreid' denkt te zitten, heeft via de marktweging in de praktijk een flinke positie in een handvol techgiganten.
Wie dat concentratierisico wil dempen, kijkt soms naar gelijkgewogen varianten of bredere wereldindices, en houdt rekening met het valuta-effect. Dit is een feitelijke terugblik, geen voorspelling en geen beleggingsadvies.
